dtt-net.com forum

Intervistë me shkrimtarin Reshat Sahitaj nga e përditshmja Kosova Sot

Sahitaj pas përfundimit të luftës në Kosovë e la Belgjikën dhe aktivitetet politike ndërlidhëse midis Kosovës dhe Brukselit dhe është vendosur në vendlindje, për t'u përqendruar në letërsi. Disa kritikë letrar e cilësojnë atë si shkrimtarin më të guximshëm të kohës i cili me romanet e tija është duke prekur shumë tema té shoqërisë kosovare deri më tash 'tabu' në letërsinë shqipe.

Kosova Sot: Pas tërë veprimtarisë së gjerë atdhetare në internacionalizimin e dramës kosovare që keni zhvilluar dekada të tëra si e ndieni vetën në Kosovë?

Reshat Sahitaj: Ne kohën kur ne vepronim ishte ëndërr të imagjinoje se një ditë do të pinim lirshëm kafe në Prishtinë. Fjalën e kam për atë grup individësh që asnjëherë nuk kemi guxuar te vinim ne Kosovë. As ne e as familjet tona, madje as fëmijët tanë e jo për disa tjerë që ishin në shërbim të okupatorit dhe të cilët sot vijnë nga Brukseli dhe shesin mend ne emër të patriotizmit dhe përhapin dezinformata pikërisht ndaj patriotëve të vërtetë. Këta spiunë në shërbim të armikut tani shkruajnë libra për Enver Hadrin e dikur nuk kanë guxuar të pinin një kafe me Enverin. Sido që të jetë, bazuar ne kushtet që kanë qenë para vitit 1999 , imagjinoni 400 mijë forca serbe ne Kosovë e sot asnjë. Vitet e pasluftës janë themelet e para të shtetësisë së Kosovës e që shpresoj se brenda vitit të ardhshëm edhe ky proces do të përfundojë në favorin tonë. Kjo është lumturia më e madhe jo vetëm e imja por e shumicës sonë. E them shumicës sepse ende ka individë të cilët e kërkojnë kthimin e okupatorit.


NË KËRKIM TË VLERAVE

KOSOVA SOT: Me gjithë këtë eksperiencë që keni pse emri juaj më shumë lakohet në kulturë se në politikë?!
Reshat Sahitaj : Ka edhe shumë individë të tjerë me aftësi profesionale, të cilët në politikë qëndrojnë anash, siç qëndroj edhe unë. Ka shumë faktorë të cilët e determinojnë pjesëmarrjen e një individi në jetën politike, por më kryesori është se ne familjen politike që i takon duhesh të jesh i dëgjueshëm. Faktori tjetër është se ndër shqiptarët dominon faktori i inferioritetit dhe i familjarizimit, kështu që inferioriteti nuk lejon njerëz të mençur e të aftë, por afron rreth tij familjarët të cilët nuk e kundërshtojnë dhe servilë të dobët të cilët përkulën. Qe të mos kem antagonizma me shokët e mi të djeshëm, iu kam kushtuar kulturës.

KOSOVA SOT: Brenda pak vjetësh keni arritur t’i botoni disa romane dhe sipas kritikëve tanë të njohur, si Rexhep Qosja e disa të tjerë, ju jeni një ndër shkrimtarët më të guximshëm, sepse tema e juaj vë në spikamë përditshmërinë kosovare.
Reshat Sahitaj : Shikoni, peridha e realizmit socialist që ka dominuar edhe ne Kosovë, ka trajtuar temat që e kanë lavdëruar sistemin e kohës. Kjo rrymë shkrimtarësh nuk di ndryshe të trajtojë temen e tyre dhe këta tani, me po atë avaz shkruajnë për Adem Jasharin, Jusuf Gërvallën, Enver Hadrin etj, sepse sipas tyre, kështu njeriu mbetët ne histori.

KOSOVA SOT: Po ju keni shkruar për Adem Jasharin dhe për luftëtarët e tjerë?
Reshat Sahitaj: Në secilin roman timin trajtohen trimëritë e luftëtarëve të lirisë. Unë nuk i glorifikoj heronjtë e mi, por unë hyj në shpirtin e tyre dhe i trajtoj si trima e jo si heronj që nuk e vret plumbi i pushkës. Heronjtë e mi kanë shpirt dhe kur u vritet shoku ata qajnë si qan çdo njeri tjetër e në romane të disave Adem Jashari nuk derdh lotë. Ky është dallimi im prej disave dhe kjo mënyrë e shtjellimit romanin tim e afron tek lexuesi e lexuesi identifikohet me personazhin e romanit.

KOSOVA SOT: Keni diçka që pritet të botohet së shpejti?
Reshat Sahitaj: E kam të përfunduar një roman që titullohet “Dikur e dikund”, ku përsonazhi im është në kërkim të vlerave artistike të letërsisë sonë. Po ashtu, i kam të përfunduara dy komedi, njërën prej tyre pritët që nga fillimi i dhjetorit të fillojë ta inskenojë Teatri Kombëtar, e tjetën pres të inskenohet në ndonjë teatër tjetër të Kosovës.

PAK TEKSTE TE MIRA KOMIKE

KOSOSVA SOT: Çfarë tematike rreth komedia që pritët të inskenohet në Teatrin Kombëtar?
Reshat Sahitaj: Titulli i përkohshëm është “Frajerat” . Janë dy djem të cilët flasin rreth problemeve të dashurisë. Njëri prej tyre shitët se ka eksperiencë me vajza e tjetrit i mungon guximi. I pari e mëson të dytin si duhet t’i paraqitët vajzës në diskotekë, në rrugë , si duhet t’ia fillon puthjes se parë...

KOSOVA SOT : Po komedia tjetër?
Reshat Sahitaj : Këtë e kam ndërtuar vetëm në dy personazhe. Trajtohet jeta bashkëshortore ku fillojnë grindjet ndërmjet burrit dhe gruas. Në fillim zënkat fillojnë për diçka shumë të vogël e me zhvillimin e dialogut ngritët tensioni mes burrit dhe gruas. Sa më shumë që tjetri kërkon sqarime aq më shumë nxehet situata, dhe vjen deri të rrahja. Nga një moskujdes i imët fillojnë grindjet e mëdha dhe dalin ne shesh problemet e jetës së tyre ku secili ne mënyrën e vet dëshiron ta tregon superioritetin ndaj tjetrit. Jam i bindur se që të dyja komeditë do të zgjojnë interesim të publiku dhe salla e teatrit do te jetë e mbushur. Publiku do të identifikohet me ndonjërin prej personazheve të komedisë, sepse e kam trajtuar jetën e përditshme të rinisë në të parën dhe jetën e çiftit bashkëshortor ne dytën. Suksesi i komedisë varët nga loja e aktorëve dhe koncepti regjisorial e jo nga unë.

KOSOVA SOT: Ç’ju shtyni të shkruani edhe komedi?
RESHAT Sahitaj: Ju e dini se unë rregullisht shkruaj kritikë për teatër. Gjatë shikimit të pjesëve teatrale që janë luajtur tek ne vitet e pasluftës ende nuk kam hasur ne një tekst të mirë komik. Ne shumicën e teksteve personazhet janë groteskë e ekzagjeruar. Temat janë shkruar vetëm sa për të marrë honorarin dhe janë shkruar në shpejtësi. Ne mesin e këtyre teksteve ka pasur edhe aty-këtu ndonjë komedi të mirë, por janë pak. Më kujtohet që dikur tekstet e Ymer Shkrelit i mbushnin sallat e Kosovës e sot nuk e kemi një tekst të tillë.
Nderim për të gjithë ata që kontribuan në kulturë

KOSOVA SOT: Mund të na thoni diçka më shumë rreth ciklit të portreteve të artistëve që keni filluar t’i botoni çdo te shtune ne “Kosova sot”?
Reshat Sahitaj: Këtë lloji profilesh të këngëtarëve, regjisorëve, aktorëve, moderatorëve etj, e kam filluar vetëm për një qëllim. Në kulturën tonë ekziston një numër i madh artistësh që tërë jetën kanë kontribuar në zhvillimin dhe evoluimin e artit, por kam përshtypjen se këtyre personaliteteve kurrë nuk iu është dhënë merita e duhur. Në shumicën e rasteve ne sikur jemi më shumë të destinuar t’i zhvlerësojmë se sa t’i vlerësojmë krijuesit tanë. Kam përshtypjen se çdo gjë ka filluar prej nesh dmth “prej meje” e kurrë nuk e pranojmë vazhdimësinë. Çdo gjë ndërpritet aty ku tjetri e fillon. Kjo nuk ndodh askund ne botë. Pra, qëllimi im është që të bëjë një lloji nderimi të gjithë atyre që kontribuan dhe kontribuojnë në të arriturat kulturore. Nga kjo nuk duhet të nënkuptohet se unë kam kompetenca për vlerësime të tilla, por unë artistin e vlerësoj nga këndi im. Mirëpo, në anën tjetër, për ta zhvlerësuar dikush një artist, që unë e vlerësoj, ai duhet të më argumentojë me prova të kundërta. Në Kosovë jemi topitur nga zhvlerësimet. Të mësohemi njëherë edhe me vlerësime konstruktive. Ky do te ishte mesazhi im i këtij cikli të ri, që botohet ne saje të kujdesit të veçantë të Zonjës Margarita Kadriu, së cilës i falënderohem shumë.

LA POLITIKËN DHE IU PËRKUSHTUA KULTURËS



Reshat Sahitaj ka lindur më 1952 në fshatin Sopi të Therandës. Ka një veprimtari letrare, kulturore dhe atdhetare.

Për shkaqe politike, autori qe i detyruar të largohej më 1979 nga Kosova dhe të vendosej në Belgjikë.
Atje ishte ndër organizatorët e shumë demonstratave kundër terrorit serb në Kosovë.
Me 1983 emërohet sekretar për marrëdhënie me jashtë në Komitetin e Mbrojtjes së të Drejtave dhe Lirive të Njeriut, bashkë me Behare Rexhepin dhe Gani Azemin dhe Fitim Pagarushën që kryetar ishte Enver Hadri.

Pas vrasjes së Enver Hadrit, vazhdon veprimtarinë politike në Byronë Informative të Republikës së Kosovës deri në përfundim të luftës në Kosovë. Ka dhënë një kontribut të çmuar në miratimin e të gjitha rezolutave për Kosovën në Parlamentin Europian që nga viti 1989 deri më 1998.
Reshat Sahitaj ishte ndërmjetësues i kontakteve të para diplomatike në mes shumë personaliteteve kosovare nga jeta politike në Parlamentin Evropian dhe Senatin Belg.

Me shkrime është prezantuar që në vitin 1970. Po ashtu ai ka interpretuar edhe në disa drama, radiodrama dhe filma.


Kontributi në skenë
Reshat Sahitaj ka interpretuar në teatër dhe filkm: në dramën “Sfinga e gjallë”, në regji të Sefo Beta Krasniqit, 1977; “Vdekja e Gjergjezit”-radiodramë për RTP,1978; “Rropullari”- film televiziv i RTP-së, 1978; “Procesi” – autor Jusuf Gërvalla, film televiziv 1984; “Prilli i thyer”- film franko-amerikan, Francë 1986; “AD” –film ne regji të Isa Qosjes, ku luajnë Iliri Shaqiri e Reshat Arbana, 1997; “Zemër e vetmuar”- seri televizive TV21,2004; “Krim pa krisma” –film nga Halil Budakova.
Reshat Sahitaj der më tash ka botuar këto libra: “Rojtari i Shqipërisë së harruar” –tregime, 1982; “Rruga pa kthim”-roman ,1983; “Mali i ndaluar”- roman , 2003; “Ëndrra e nuses”- tregime, 2004; “Jeta e dyfishtë”- roman, 2005; “7 Minutat e fundit”- roman, 2007;

Autor i emisionit letrar “ Labirintet e fjalës” RTK 2006

Autor i filmave dokumentar:
“Atdheu mbi të gjitha”
“Kosova është gjaku ynë që nuk falet”
“Miftar Hasani-legjendë apo realitet...? “ etj